Expeditie Cacao
Wat weet ik van mijn favoriete lekkernij en troost op seksloze dagen, chocola? Via welke weg komen die vette reep en die woest smakelijk bonbon tot mij? Eerlijkgezegd weet ik van niets. Een schande voor iemand die zich graag goed geïnformeerd noemt. Maar in Kameroen, één van de vier grote cacaoproducenten in Afrika, kan ik als choc-a-holic met eigen ogen de basis aanschouwen van ‘onze’ chocolade. Daartoe ga ik een dag op pad met een bioloog/epidemioloog en zijn collega’s, die de verspreiding en voorkoming van plantenziekten bestuderen.
Cacao wordt voornamelijk geconsumeerd in geïndustrialiseerde landen met als grootste afnemers Europa (53% ) en Noord-Amerika (26%). Amsterdam is de grootste cacaohaven ter wereld, in de Zaanstreek wordt 25% van alle cacao ter wereld verwerkt. Nederlanders consumeren per persoon per jaar bijna 5 kilo chocola. Zo’n 70% van de mondiale cacaoproductie, zijnde 2,5 miljoen ton cacaobonen per jaar, komt uit Afrika. Ivoorkust, Ghana, Nigeria en Kameroen produceren daarvan gezamenlijk 95%. Ook 95 % is het aandeel van de wereldwijde cacaoproductie dat bij kleine boeren vandaan komt. Het grootste deel, ongeveer tweederde van het totaal, wordt verwerkt tot chocola en chocoladeproducten. De rest gaat naar de farmaceutische industrie en cosmeticabranche.
Op een bewolkte en miezerige woensdagmorgen rijden we richting Ngat, ten oosten van Yaoundé, een prima dag om op expeditie te gaan zonder geroosterd terug te keren. Ik heb zelfs een regenjasje meegenomen; absurd eigenlijk, want als het echt hoost heb je er niets aan en warm blijft het hoe dan ook. Maar het moet gezegd, voor Kameroenese begrippen is het koud, zo’n 20 ˚C, er lopen veel mensen rond met jas, sjaal en muts. De beste plaats in de pick-uptruck, voorin naast de chauffeur, is galant aan mij afgestaan. Achterin zit drie man sterk zonder morren met de benen opgevouwen.
Het is ochtendspits en alles staat muurvast in de auto-onderdelenwijk. De BBQ-man op de hoek heeft een vuur aangelegd in zijn olievat annex bakplaat en staat met een kolossaal mes een dikke homp vlees klein te snijden voor zijn spiesjes. Zijn buurvrouw bakt beignets in een grote pan hete olie. Overal wordt fruit verkocht. Op straat scharrel je voor het equivalent van een euro zo een maaltijd bij elkaar. Voor 500 franc vlees met uitjes en piment, voor 100 franc beignets erbij, voor nog eens 100 een hapje ananas of een paar bananen, soms de enige maaltijd van de dag. Enkele vroege vogels zitten al lurkend aan grote flessen bier, standaard 600 cl voor de grote dorst. Bij het tankstation staat open en bloot een grote houten kist met daarin keurig opgetast stapels munten. Wisselgeld dat hier zo schaars is en dan zomaar voor het grijpen ligt, verbazingwekkend. Taxi-moto’s met soms wel drie klanten achterop gestouwd wurmen zich tussen de auto’s door. En dan al die auto-onderdelen, hoog opgestapeld en hangend in de vele shopjes, schijnbaar zonder logica hoewel de grotere stukken duidelijk herkenbaar zijn. Dat gaat van binnenbanden tot accu’s tot -vaak reeds gebroken- achterlichten, moertjes en schroeven, half uit elkaar gesloopte motorblokken en accu’s, bedrading, spiegels en allerhande aandrijfbanden van leer en rubber.
Het duurt even voor we aan de stad ontsnappen. Eenmaal buiten word je meteen door de bush verzwolgen, aan weerszijden van de hoofdweg niets dan een zee van groen. De chauffeur kent niet alleen de route op z’n duimpje, hij weet ook waar hij gevaarlijke bochten en grote gaten in de weg kan verwachten. Toch staat je hart stil bij elke inhaalmanoeuvre, indachtig de verkeersdoden die hier bij bosjes vallen. Achterin zijn de gesprekken over cacao al op volle gang dus ik spits mijn oren. Doel van de dag is het zoeken naar parasieten die de planten aantasten. Cacao blijkt kwetsbaar, 40 tot 90% procent van de oogst kan zomaar verloren gaan. Of de gehele oogst, zoals een paar jaar geleden in Brazilië. Die werd aangetast door een schimmel met de prikkelende naam heksenbezem. Rampzalig, wanneer je van de opbrengst afhankelijk bent voor je levensonderhoud. Zowel plant als vrucht worden aan alle kanten bedreigd. Er zijn vlinders die hun eitjes in de stam leggen, daardoor watertoevoer naar de takken belemmerend. Verschillende knaagdieren, insecten en schimmels vreten de vruchten aan. Schimmels doen de kostbare inhoud van de vrucht verrotten. Dat alles wordt nauwgezet in kaart gebracht en men zoekt naarstig naar remedies.
wordt vervolgd
