Het is minstens 40 graden, de ramen kunnen niet open en er is geen stroom vandaag.
Ik sta met camera opgesteld, geklemd tussen een kast en het hoofdeinde van het behandelbed
dat net in de ruimte past. Stromend water is er wel. Instrumentarium ook. Zuster Comba heeft
zojuist haar handen gedesinfecteerd en trekt met enig gevoel voor drama haar handschoenen
aan. Pang pang doet het rubber. De vrouw op het bed kijkt benauwd. Een kleine doejong gehuld
in een fraai versierde paigne, traditionele dracht voor Malinese dames.
Ik ga haar hormoonstaafjes verwijderen, zegt Comba. Ze bevoelt de omvangrijke bovenarm
duchtig voor ze ze weet te lokaliseren. Hier. Wie goed kijkt kan een klein bultje ontwaren. Met
een dot gaas gedrenkt in jodium ontsmet ze de plek. Dan de spuit erin met de verdoving. Die
wordt flink heen en weer bewogen onder het vel. Ik houd mijn lens moedig gericht en probeer te
ademen. Documentatiemateriaal. De vrouw heeft het hoofd inmiddels afgewend. Ze zwijgt. Ze is
nog jong, zegt Comba, net 18. Ze is er vreselijk van aangekomen. We zuchten.
Comba haalt een scalpel tevoorschijn en maakt een kleine incisie. De staafjes zitten muurvast,
misschien verkleefd door aangewassen vet. Ongeveer 10 procent van de vrouwen zwelt
monsterlijk op van de toegevoegde hormonen. Het is een hele toer om ze er uit te pulken.
Comba is een professional. Ik zie het close-up en moet er voor waken niet van mijn graat te
gaan. Zuurstofgebrek, zeg ik tegen mezelf. Blijven waarnemen. De jonge vrouw is heldhaftig.
Het is geen pretje. Na flink wat gewroet in de bovenarm zijn de boosdoeners eruit. Het is een
behoorlijke jaap. Maar hup. Pleister erop, klaar. Het openen van de deur naar de gang zorgt
geenszins voor verkoeling. Het zweet gutst in stralen van ons af. Het komt wel weer goed, zegt
Comba. Ze mag naar de universiteit.
Bewonderend monster ik Comba, die van geen ophouden weet. De volgende patiënt is ook al zo
omvangrijk, maar een stuk ouder. Ze krijgt een spiraal. Ditmaal komt er behalve de rubber
handschoenen ook een mijnwerkerslamp aan te pas. De vrouw in kwestie is een vrouw met
status, ik herken behalve de weldoorvoede, zelfverzekerde houding ook de kwaliteit van haar
paigne en het ontwerp. Het is niet de eerste keer dat ze aan gezinsplanning doet. Ze is
verbluffend soepel als je bedenkt hoe ver ze haar benen uiteen moet doen voordat Comba erbij
kan. Dat daar kinderen levend uit gekomen zijn. Ze ondergaat alles stoïcijns. Ik fotografeer
vanaf het hoofdeinde en zou best even naar het voeteneinde willen verplaatsen.
Comba is drijfnat. Het parelt over haar gezicht. Het is heet. Desondanks weet ze de vrouw
geconcentreerd te onderzoeken, twee vingers van binnen, drie van buiten. Zit de baarmoeder op
z’n plek? Bereikbaar? Dan kan het speculum worden geplaatst. Zelden ziet men zulke dijen,
waartussen bovendien een hoofd met lamp geconcentreerd werkt. Een fenomeen op zich. Dan
het zoeken naar de baarmoedermond, die flink wordt bevochtigd met betadine, voordat de
spiraal wordt ingebracht. Het is even peuren, maar dan gaat de antinestelparachute vakkundig de
holte binnen via een dunne buis en wordt als een holle wand plug uitgetrokken. Geen bedje meer
voor de eieren. Iedereen opgelucht en tevreden. Nog geen 15 minuten later kunnen de
instrumenten in de sterilisatiekit en de handschoenen in de vuilnisbak.
