vervolg:
Botshabelo begon als school maar groeide tot iets veel groters uit toen de aids-epidemie door Zuid-Afrika raasde. Wees- en ontheemde kinderen zochten er massaal hun toevlucht. Nu leven er bijna 1000 mensen. Wie kan helpt mee om de gemeenschap draaiende te houden. Er wordt gezorgd voor onderdak en voedsel, medische zorg, educatie en ontspanning. Kinderen verdienen een veilige en liefdevolle omgeving om in op te groeien. Het is een enorme opgaaf, die met engelengeduld wordt vervuld.
Con en zijn vrouw Marion slapen op zaal met wel dertig kleintjes, de kleinsten nog zuigeling, allemaal op matrasjes naast elkaar, het echtpaar in een tweepersoons bed, waar niet zelden meer dan twee personen in liggen. Als de baby’s een nachtelijke fles moeten, een schone luier of iemand wil simpelweg troost, komt Con in actie. “Het is praktisch om ze onder handbereik te hebben”, verklaart hij de slaapcongregatie. “Zo ben ik er het snelst bij”. Van nachtrust is niet echt sprake, maar dat heeft hij al jaren niet meer, zegt Con. Er wordt dag en nacht een beroep op hem gedaan.
Steeds meer raak ik ervan doordrongen wat een wreed en ontwrichtend systeem Apartheid was en in zijn uitwerking nog steeds is. Ook hoe bitter de armoede is waar veel Zuid-Afrikanen in leven. Met de gezondheidszorg is het voor hen al niet veel beter gesteld dan met onderwijs. Weliswaar biedt de staat basiszorg aan, maar door overbelasting, onder-financiering en mismanagement is die vaker niet dan wel voorhanden. Mensen hebben geen vervoer of geld om naar de dichtstbijzijnde kliniek te gaan. Ambulances rijden niet of nauwelijks.
Die nijpende situatie wordt meteen geïllustreerd als een jeugdige messentrekker zijn opwachting maakt, zijn hand opgezwollen door een lelijke snijwond. Hij heeft de hele nacht tevergeefs op eerste hulp gewacht en is net door de verpleging weggestuurd. De wond is ontsmet noch gehecht. Con is zichtbaar geërgerd. ‘Haal de EHBO-kit maar, dan hecht ik het zelf. Waarom moet je dan ook met wapens rondlopen, dat heb je hier niet geleerd”. Ik hoor nog net het antwoord, gemompeld, over een hij die begon.
Even verderop ben ik dan weer getuige van een groot taartenbakfestijn. Aanleiding zijn de diverse verjaardagen van afgelopen weken; er is nu pas voldoende geld om ingrediënten te kopen, meel, suiker, cacao, mayonaise (in plaats van boter die duurder is) en als klap op de vuurpijl allerhande kleurstoffen die Hollandse kindertjes vast niet zouden mogen wegens ADHD-gevaar.
Gezeten te midden van de kleuters die het allemaal zelf mogen doen - zeven en roeren en garneren, 8 stuks taart in de kleuren roze, geel, groen, blauw en bruin - ervaar ik een waar feest en een grootse waardering voor het kleine. Sommige kinderen hebben nog nooit taart gegeten laat staan gebakken en het fenomeen verjaarstaart is al helemaal onbekend.
‘Dorpsmoeder’ Marion Cloete is een strijdbaar mens dat haar onderwijstaak heel serieus neemt. Ze is niet op haar mond gevallen - een voordeel als je regelmatig met ongeleide projectielen van doen hebt. Misstanden in de klas of daarbuiten worden meteen aan de kaak gesteld. Iedereen heeft daarbij spreekrecht, zware gevallen krijgen counseling.
Ik val midden in zo’n bijeenkomst waar de ongehoorzaamheid van een klas aan de orde is. De docenten hebben Marion’s hulp ingeroepen en de les is meteen stilgelegd. Nu zitten alle betrokkenen buiten bijeen. Marion voert het woord en legt de kinderen uit dat ze begrijpt waar ze vandaan komen, maar dat hun gedrag hier niet wordt getolereerd.
Wat ik hoor past maar moeilijk tussen mijn oren. Het is kennelijk heel normaal dat kinderen met hun docenten neuken in ruil voor een voldoende. Dat ze op school geslagen worden. Dat het thuis onveilig is, hun ouders onbetrouwbaar. Nu gaat het om lichte vergrijpen, maar slecht gedrag wordt meteen met wortel en tak uitgeroeid. Stoute pubers die hun klasgenoten hebben uitgescholden en een jongen die aan de kont van een meisje gezeten heeft moeten ter plaatse hun excuses aanbieden. De billenknijper krijgt keukencorvee voor het hele weekend.
Tot slot brengt Marion nog even heel duidelijk het belang van kennisverwerving naar voren. “Education does not rape you, it does not abuse you, does not kill you and does not leave you. It stays with you forever. And these teachers are not gonna sleep with you, is that clear?”
Voor het hele verhaal van Botshabelo zie:
en de documentaire Angels in the Dust, openingsfilm IDFA 2007:
